Từ trên xe, Ronen Pelleg, một dân cày gần 60 tuổi, bước xuống trong bộ đồ màu xanh không còn mới cùng đôi giày lấm lem đất. Bằng khả năng giao tế tiếng Anh lưu loát, Pelleg chậm rãi giới thiệu các khu trang trại do kibbutz của ông phát triển.
1Được định hình hồi thập niên 1910, kibbutz là khu định cư của người Do Thái. Hiểu đơn giản, đây là một cộng đồng kiểu “hợp tác xã” được phát triển theo mô hình Do Thái. Hiện, theo ban bố của chính phủ Israel, nước này có khoảng 270 kibbutz, với khoảng 127.000 người đang định cư. Nằm trong số đó, kibbutz mà ông Pelleg sinh sống có tên Yad Mordekhay, nơi gắn liền với một sự kiện lịch sử quan yếu thuở Israel vừa lập quốc. Cách đây 65 năm, tại Yad Mordekhay, 120 người Do Thái chỉ với súng cá nhân, 2 súng liên thanh cùng 2 khẩu súng cối đã kìm chân 1.000 quân sĩ Ai Cập, được tương trợ bởi pháo binh, xe tăng và cả phi cơ, suốt 5 ngày. Nhờ đó, Israel có thêm thời gian để củng cố lực lượng, góp phần quan yếu vào chiến thắng sau đó trước liên quân Ả Rập. Sự kiên cường của những người Do Thái tại Yad Mordekhay, đơn giản vì họ muốn giữ vững một quốc gia mà như lời bà Golda Meir (*) nói, dân tộc này đã chờ đợi suốt 2.000 năm mới có thể tái lập.
Ngược dòng quá khứ, theo các tài liệu lịch sử, khoảng thế kỷ 13 trước Công nguyên, sau bao năm sống kiếp ly hương ở Ai Cập, nhà tiên tri Moses đã dẫn dắt dân tộc Do Thái cổ để trở về vùng đất Israel hiện. Câu chuyện gắn liền với huyền sử “xẻ đôi biển Đỏ” mà người ta vẫn thường nhắc đến. Tiếp đó, họ phải chịu đựng bao biến cố trong hơn 1.000 năm, để rồi một lần nữa phải ly hương do bị các đế chế khác trục xuất. Kể từ đây, họ lại bắt đầu phiêu lưu khắp thế giới trong suốt 2.000 năm. Thế nhưng, khoảng thời gian 2.000 năm dài đằng đẵng không đủ sức chôn vùi ý chí dântu van chung cu cao tangtộc này và phong trào phục quốc Do Thái, do Theodor Herzl (1860 - 1904) sáng lập, đã hình thành trở lại vào cuối thế kỷ 19. Tuy nhiên, người Do Thái phải chờ thêm nửa thế kỷ, đến năm 1948 mới tái lập quốc gia Israel với diện tích hiện tại chỉ hơn 20.000 km 2 . Khó khăn chưa dừng lại, cũng vào năm 1948, họ lại phải đối mặt với cuộc tiến công của liên quân Ả Rập. Chiến tranh còn tràn qua đất nước này vài lần nữa. 2Quay lại với thực tế, bãi mặt trận xưa, ở Yad Mordekhay, cách nơi Pelleg đứng trò chuyện với chúng tôi chỉ vài trăm mét, nhưng người ta không còn cảm nhận được dấu vết gì của cuộc chiến ngày trước. Thay vào đó, Yad Mordekhay đang là một khu định cư trù mật của khoảng 700 người dân. Họ bất chấp đất đai cằn cỗi, ngày đêm chăm bón cho hơn hàng chục héc ta cây ăn trái, rau củ. Đó là chưa kể đến đàn bò sữa hơn 1.000 con, nông trại mật ong, nuôi gà lấy thịt… Ngay chỗ Pelleg đứng, một cánh đồng bông minh mông vẫn phát triển xanh tốt giữa mặt đất đang nứt ra vì nắng nóng. Để làm được điều đó, nếu trong quá vãng người Israel từng “xẻ đôi biển Đỏ” thì nay họ đang “xẻ đôi cát sỏi” để cây xanh phát triển.
Tại Yad Mordekhay, một trọng điểm xử lý, tái chế nước hiện đại được xây dựng, do một công ty Israel là Aqwise cung cấp công nghệ, đáp ứng nhu cầu tưới tiêu cho cả khu định cư này. Kibbutz Yad Mordekhay còn lắp đặt một hệ thống ống dẫn để đưa nước đến cho từng gốc cây. Phải nói rằng, Israel đã phát triển một mạng lưới xử lý, cung cấp nước hoàn hảo khi đâu đâu trên sơn hà này người ta cũng dễ dàng nhìn thấy các ống dẫn nước đưa đến từng gốc cây, theo một lưu lượng hiệp để bảo đảm xanh tốt. Thậm chí, những bụi cỏ trên các xa lộ dài hàng chục km cũng được tưới tiêu giống như thế. Đó chính là cách mà người Israel đang tạo nên sự phát triển mạnh mẽ cho nông nghiệp dù chẳng nhận được sự ưu đãi nào từ thiên nhiên. Nhờ vậy, dù chỉ 2% trong tổng số 3,3 triệu lao động (tổng dân số ngót 8 triệu người) tham dự nông nghiệp nhưng tạo ra giá trị hằng năm vượt mốc 4 tỉ USD. Trong đó, 270 kibbutz đóng góp khoảng 1,7 tỉ USD cho nông nghiệp. Bất thần hơn, không chỉ giới hạn trong trồng tỉa chăn nuôi, các khu định cư còn tạo ra sản lượng công nghiệp hằng năm lên đến 8 tỉ USD. Tại các kibbutz, bên cạnh những trang trại còn có nhiều công ty nức tiếng khắp thế giới. Tiêu biểu như Công ty Netafim, ở khu định cư Hatzerim, đang hoạt động trên 150 nước, doanh thu hằng năm không dưới 300 triệu USD. 3Những điều đó nằm trong một chuỗi liên tục các Bất ngờ khiến những ai lần đầu đặt chân đến Israel đều phải kinh ngạc. Dẫu biết rằng, những xung đột quân sự hầu hết chỉ diễn ra ở khu Bờ Tây hay Dải Gaza chứ hiếm khi ảnh hưởng đến Tel Aviv.
Thế nhưng, người ta vẫn không khỏitu van thiet ke nha van phongkinh ngạc khi hiếm gặp một cảnh sát nào, chứ đừng nói đến quân sĩ, trên suốt tuyến đường dài hàng chục km từ trường bay Ben Gurion về đến trọng tâm Tel Aviv nằm êm ả bên bờ Địa Trung Hải. Ngày ngày, ngay bến tàu sát bờ biển ở trọng điểm Tel Aviv, quán xá hoạt động xôm tụ thâu đêm suốt sáng.
Chẳng có dấu hiệu nào về những lớp an ninh ở Tel Aviv, tỉnh thành lớn nhất của sơn hà Israel đang tồn tại giữa bao nhà nước cừu địch. Thậm chí, tại Jerusalem, một nơi mà nhiều bên đang giành giật, người viết cũng chỉ bắt gặp vài cảnh sát trong suốt buổi chiều dạo phố. Ngay cả tại nơi xử lý nước chính của Mekorot, công ty cấp nước nhà nước Israel, không có bất cứ một viên chức an ninh nào hiện diện. Thắc mắc này khiến tôi phải buột miệng hỏi vị lãnh đạo của Mekorot rằng: “Một nơi quan trọng thế này nhưng tôi không thấy viên chức an ninh nào?”. Đáp lại, tôi chỉ được nhận một nụ cười khó hiểu. Sự khó hiểu đến bái phục còn trỗi lên khi người ta tận mắt chứng kiến người Do Thái xẻ núi, đào đá để xây dựng những khu định cư trù mật, những xa lộ hơn 10 làn xe kéo dài cả trăm km ở Israel. Thế nhưng, hình như tổ quốc này vẫn còn hừng hực khí thế phát triển khi tại Tel Aviv lẫn Jerusalem, các công trình vẫn đang ngày đêm hoạt động để hình thành nên những tòa nhà cao chon von. Quờ ghi lại trong lịch sử thế giới về một kỳ tích mới mà người Do Thái đang tạo ra bên bờ Địa Trung Hải. Phượt ký củaNgô Minh Trí (*) Golda Meir (1898 - 1978) làm Thủ tướng Israel từ năm 1969 - 1974
| ||||||||||||||||||||||||||
Thứ Ba, 23 tháng 7, 2013
Kỳ tích Israel
