Việc nêu tên, cấm cản tạo nên kỳ thị lớn, mà như vậy hoàn toàn phản giáo dục
Chuyện cuối tuần “Đừng gieo vào trẻ những tâm tính thiệt hơn, ăn nhằm, máy móc”. Theo tôi, tuổi này chưa phải là tuổi cạnh tranh để xếp hạng trật tự. Đã làm giáo dục thì mục tiêu giáo dục phải đưa lên hàng đầu, ngay từ khi các em học trò còn rất nhỏ, đừng gieo vào các em những tính hạnh thiệt hơn, thấm thía, máy móc.
GS Văn Như Cương, hiệu trưởng trường phổ thông tư thục Lương Thế Vinh (Hà Nội), đã có ý kiến xác đáng về vấn đề trên, xin giới thiệu đến độc giả.
Rồi sẽ có những câu chuyện tương tự như thế, khi chính thầy cô không điều khiển được hành vi của mình. Sự thích nghi này dựa trên việc vâng lời vô điều kiện, dẫn đến sự phủ định cá tính của trẻ, sự phủ định mà trong đó trẻ là đối tượng của một nền công lý không công bằng, chịu thương tổn và hình phạt mà không người lớn nào có thể chấp thuận.
Nếu coi các em ấy chưa hoàn thành bổn phận đóng tiền như đã thông báo, một nhà sư phạm đúng nghĩa hoàn toàn có thể biến đó trở thành một bài giảng tinh tế, cho các em ấy một bài học tích cực khi cứ cho các em ra xem, sau đó tế nhị bảo ban các em chú ý hơn trong việc tuân thủ quy định, em nào quên đóng tiền có thể báo phụ huynh đóng sau.
Trẻ bị người lớn nhiều quyền lực hơn áp chế; bị họ coi nhẹ hoài vọng, và ép buộc trẻ phải thích nghi với môi trường thù địch trong khi người lớn cứ ngây thơ cho rằng như thế là giúp trẻ phát triển về mặt từng lớp.
Để dạy học trò trở thành một người tốt, làm những điều hay, lẽ phải thì bản thân người thân phụ hãy cho chúng cảm nhận được những phẩm chất ấy đang hiện diện trước mắt chúng ở người thầy, người cô.
Hồ hết những hành động được gọi là giáo dục đều thấm nhuần ý kiến rằng trẻ phải chịu thích ứng trực tiếp – do đó áp đặt một cách thô bạo – với thế giới người lớn. Đối với lứa tuổi ngây thơ, thuần khiết như thế thì khuyến khích là đẵn. Trong khung cảnh sư phạm, bao giờ cũng phải nghĩ suy đến hậu quả của xử sự về mặt giáo dục. Nhân đây xin nói đến chuyện mới nhất còn gây tranh luận là việc không cho điểm lớp 1 mà chỉ bằng nhận xét của ba, chuyện này cũng can dự đến việc hành xử thế nào cho những măng non không bị thương tổn bởi sức ép từ phía gia đình và nhà trường trong việc cho điểm.
Maria Montesssori (1870 – 1952, người sáng tạo phương pháp giáo dục nức danh mang tên mình). Con trẻ sống trong môi trường do người lớn tạo ra là sống trong một thế giới không hề đáp ứng những nhu cầu của chính trẻ về vật chất và quan yếu hơn nhiều, về ý thức (mà sự thỏa mãn nhu cầu ý thức giúp trẻ phát triển về mặt trí tuệ và đạo đức).
Việc không đóng tiền có thể vì bố mẹ quá nghèo chẳng thể cho, hoặc quên cho con, hoặc đã cho mà con quên nộp. Thực hiện bất cứ hệ thống giáo dục nào cũng nên bắt đầu bằng việc tạo môi trường giúp trẻ tránh khỏi những trở lực khó khăn và nguy hiểm đầy đe dọa từ thế giới người lớn. Nên chi đối với người làm mướn tác giáo dục, những tình huống như thế bao giờ cũng phải đặt vấn đề hậu quả giáo dục ấy đến mức độ nào mới làm được, không nên cứng nhắc xử sự như đang đứng trong môi trường kinh tế, tiền bạc sòng phẳng.
Người lớn, mà cụ thể là thầy cô, không nghĩ đến việc mình đã đánh vào tâm lý của trẻ, một sự trị quá mức; điều đó cũng dễ tạo ra tự ti, oán thù của đứa trẻ đối với người thân, xin tiền không cho nên không được xem xiếc; thù oán thầy cô vì hình phạt; oán cừu bạn bè vui trong sự thiệt thòi, bị cô lập của mình… Câu chuyện này còn là bài học giáo dục sâu sắc tại một trường học cụ thể.
Đây là bản lĩnh sư phạm của người thầy. Đi học là để biết chứ không phải để sắp đặt trật tự nhất với bét; điểm số chỉ phản ảnh một phần, quan trọng là bài học và tri thức thẩm thấu đến đâu trong họ. … Một phương pháp công bằng và nhân đạo với trẻ là tạo ra môi trường “thích ứng” khác với môi trường áp đặt, là nơi trẻ sinh hoạt và tạo nên tính khí của trẻ.
Ngay cả sau này, khi họp phụ huynh cũng đã có quy định không được nêu tên cụ thể những em chưa tốt, chưa ngoan, chưa đóng tiền… Nếu cần phải nói chuyện riêng với phụ huynh. Đằng này, lại là học sinh của trường mà làm thế thì tác động lớn đối với tâm lý học sinh, đứa trẻ khổ đau và có thể nhìn thấy được qua sự than khóc; trong khi ngoài kia bạn bè cùng trường, cùng lớp vui vẻ hò reo.
Chúng ta cần một nền giáo dục tinh tế, mà những hành xử từ cấp quản lý như ban giám hiệu đến những cán bộ đứng lớp như thầy cô phải gieo cho các em niềm tin, bài học tích cực trong việc đối nhân xử thế.
Phải tạo ra một nơi ẩn núp trong cơn bão táp, một ốc đảo giữa sa mạc, một nơi trên thế giới để tâm hồn nghỉ ngơi nhằm đảm bảo sự phát triển lành mạnh cho trẻ. Ảnh: Thanh Hảo Ở đây, ngay cả trường hợp những em nhỏ nào đó không cùng trường, đi ngang thấy hay ghé vào xem xiếc mình cũng không nỡ đuổi ra vì đó thật sự không phải là một hoạt động kinh dinh, bán vé để thu lợi nhuận.
Trong sự việc này, phải nhận ra rằng các em ấy không có lỗi. Nếu người thầy bình tĩnh một chút, cân nhắc một tí về hậu quả của sự việc ấy với vấn đề giáo dục trẻ thì chắc sẽ hành xử khác.
